🥒 Çiftçi Kılavuzu
Salatalık Hastalıkları ve Tedavisi
Salatalık (hıyar) hastalıkları serada nemle iç içedir; mildiyö ve külleme yaprak alanını hızla yakar, kurşuni küf meyveyi çürütür. Nem yönetimi, havalandırma ve dayanıklı çeşit seçimi mücadelenin temelidir.
Mildiyö
Mantari- Belirti:
- Yaprak üst yüzünde damarlarla sınırlı köşeli sarı lekeler, alt yüzde grimsi-mor kül; yapraklar kavrularak kurur.
- Ne zaman çıkar:
- Serin geceler, yüksek nem ve yaprak ıslaklığı; sonbahar/ilkbahar sera koşulunda patlar.
- Havalandırma ile nemi düşürün, sabah sulayın.
- Dayanıklı çeşit; hastalıklı yaprağı uzaklaştırın.
- Koruyucu fungisit programı; belirtide grup değiştirin.
Külleme
Mantari- Belirti:
- Yaprak ve sapta beyaz-unumsu tabaka; yaprak sararıp kurur, verim ve meyve kalitesi düşer.
- Ne zaman çıkar:
- Ilık, orta nemli ve havasız ortam; gölge-sık dikimde artar.
- Havalandırma, dengeli azot, sık dikimden kaçınma.
- Alt yaprak temizliği.
- Kükürt/külleme fungisiti; sıcakta kükürde dikkat.
Kurşuni küf (Botrytis)
Mantari- Belirti:
- Çiçek ucundan başlayan gri küf ve meyvede yumuşak çürüme; sap ve yaralı dokuda gri tüylenme.
- Ne zaman çıkar:
- Yüksek nem, serin havasız sera; çiçek artığı odak olur.
- Nemi düşürüp havalandırın, çiçek/meyve artığını toplayın.
- Bitki sıklığını azaltın.
- Gerekirse Botrytis fungisiti; rotasyon yapın.
Köşeli yaprak lekesi
Bakteriyel- Belirti:
- Damarla sınırlı köşeli su emmiş lekeler, alt yüzde bakteri damlacığı; kuruyunca delikli yaprak, meyvede leke.
- Ne zaman çıkar:
- Nemli-ılık, yağmurlama sulanan; tohumla taşınır.
- Sertifikalı tohum, yağmurlamadan kaçınma, ıslakken çalışmama.
- Hastalıklı artığı imha, nöbetleşe ekim.
- Bakırlı koruyucular kısmi etkili.
Solgunluk (Fusarium)
Mantari- Belirti:
- Gündüz solup gece toparlayan bitki, tek taraflı sararma, gövde kesitinde kahve damar; sonunda kuruma.
- Ne zaman çıkar:
- Sıcak, bulaşık toprak; monokültürde birikir.
- Aşılı fide + dayanıklı çeşit, nöbetleşe ekim.
- Hasta bitkiyi kökleriyle uzaklaştırın; toprak hijyeni.
- Topraktan bulaşmada kimyasal sınırlı — önleme esas.
Hastalık çıkmadan: koruyucu paket
- Dayanıklı/aşılı çeşit ve sertifikalı tohum-fide ile başlayın.
- Serayı düzenli havalandırıp nemi kırın; salatalıkta neredeyse tüm mantari sorun nemle gelir.
- Damla + sabah sulama ile yaprak ıslaklığını kısaltın.
- Sık dikimden kaçının, alt yaprakları temizleyip hava dolaşımını artırın.
- Hastalıklı yaprak-meyveyi bahçede bırakmayın.
⚠️ Bitki koruma ürünü kullanmadan önce etiket talimatını okuyun; ilaç seçimi ve doz için il/ilçe tarım müdürlüğü veya reçete yetkili ziraat mühendisine danışın. Bu sayfa genel tanı-yönlendirme rehberidir, reçete değildir. Fotoğrafla hızlı ön tanı için bitki teşhis aracını deneyin.
Salatalık hakkında sık sorulanlar
Salatalık yaprakları neden sararıp köşeli lekeleniyor?
Damarlarla sınırlı köşeli sarı lekeler ve alt yüzde grimsi kül mildiyöyü; su emmiş köşeli lekeler ve bakteri damlacığı ise köşeli yaprak lekesini (bakteriyel) gösterir. İlki için fungisit + nem yönetimi, ikincisi için temiz tohum + yağmurlamadan kaçınma esastır.
Salatalıkta külleme nasıl geçer?
Havalandırma ile nemi düşürmek, sık dikimden kaçınmak, alt yaprakları temizlemek ve kükürt/külleme fungisiti (sıcakta kükürde dikkat) küllemeyi baskılar. Dayanıklı çeşit seçimi baştan riski azaltır.
Salatalık meyveleri neden çürüyor?
Genellikle kurşuni küf (Botrytis): çiçek ucundan gri küf ve yumuşak çürük başlar. Nemin düşürülmesi, çiçek/meyve artığının toplanması ve gerekirse Botrytis fungisiti ile önlenir.
Bu rehberdeki bilgiler genel Türkiye pratiğidir; bölgeye, çeşide ve yıla göre değişebilir. Kesin kararlar için il/ilçe tarım müdürlüğünüze ve ziraat mühendisine danışın.