🍓 Çiftçi Kılavuzu
Çilek Hastalıkları ve Tedavisi
Çilek hastalıklarında meyveyi en çok vuran kurşuni küf (Botrytis) ile yaprak/meyveyi lekeleyen külleme ve antraknozdur; kök-taç çürüklükleri ise bitkiyi baştan yıkar. Malçlama, damla sulama ve havalanma ile nem yönetimi belirleyicidir.
Kurşuni küf (Botrytis)
Mantari- Belirti:
- Olgun meyvede gri tüylü küf ve yumuşak çürüme; çiçek ve sapta da griküf, hızlı yayılım.
- Ne zaman çıkar:
- Yüksek nem, serin ve ıslak meyve; toprağa değen meyvede başlar.
- Malçla meyveyi topraktan kesin, damla sulama ve havalandırma yapın.
- Çürük/olgun meyveleri sık toplayın; artığı uzaklaştırın.
- Çiçeklenmede koruyucu Botrytis fungisiti; grup rotasyonu.
Külleme
Mantari- Belirti:
- Yaprak alt yüzeyinde beyaz kül ve yaprak kenarının kırmızı-mor kıvrılması; meyvede matlık ve çatlak.
- Ne zaman çıkar:
- Ilık, orta nemli ve havasız örtü altında.
- Havalandırma, sık dikimden kaçınma.
- Hastalıklı yaprakları alın.
- Kükürt/külleme fungisiti ile koruma.
Antraknoz (Colletotrichum)
Mantari- Belirti:
- Meyvede çökük koyu-kahve yuvarlak lekeler ve pembemsi spor kütlesi; sap-stolonda kararma, fide ölümü.
- Ne zaman çıkar:
- Sıcak-nemli, yağmurlama sulanan; bulaşık fideyle taşınır.
- Sertifikalı-temiz fide, yağmurlamadan kaçınma.
- Hastalıklı meyve/fideyi imha, malç ile sıçramayı azaltma.
- Koruyucu fungisit; danışarak.
Kök ve taç çürüklüğü (Phytophthora)
Mantari- Belirti:
- Bitkide bodurluk, solma; taç kesitinde kahve-kırmızı çürük, kök sisteminde çürüme.
- Ne zaman çıkar:
- Aşırı su, göllenme ve ağır toprak; bulaşık fide.
- Yüksek yastığa dikim + iyi drenaj + damla sulama.
- Temiz fide; hasta bitkiyi kaldırıp uzaklaştırın.
- Aşırı sulamadan kaçının; kimyasal sınırlı.
Kırmızı örümcek
Zararlı- Belirti:
- Yaprak alt yüzünde ince ağ ve sarı-benekli soluklaşma; şiddetli emgide yaprak kavrulur, verim düşer.
- Ne zaman çıkar:
- Sıcak-kuru ortam; tozlu-havasız örtü altında patlar.
- Nemi biraz artırıp tozu azaltın; predatör akarları koruyun.
- Bulaşık yaprakları alın.
- Eşik aşımında ruhsatlı akarisit; rotasyon yapın.
Hastalık çıkmadan: koruyucu paket
- Sertifikalı, hastalıksız fide ile başlayın — antraknoz ve çürüklükler çoğu zaman fideyle gelir.
- Malçlama ile meyveyi topraktan kesin; kurşuni küfün en büyük önlemi budur.
- Damla sulama + havalandırma ile meyve/yaprak ıslaklığını kısaltın.
- Yüksek yastık + iyi drenaj ile kök-taç çürüklüğünü önleyin.
- Çürük/olgun meyveyi sık toplayıp hastalık odağını boşaltın.
⚠️ Bitki koruma ürünü kullanmadan önce etiket talimatını okuyun; ilaç seçimi ve doz için il/ilçe tarım müdürlüğü veya reçete yetkili ziraat mühendisine danışın. Bu sayfa genel tanı-yönlendirme rehberidir, reçete değildir. Fotoğrafla hızlı ön tanı için bitki teşhis aracını deneyin.
Çilek hakkında sık sorulanlar
Çilekler neden küflenip çürüyor?
En sık neden kurşuni küftür (Botrytis): olgun meyvede gri tüylü küf ve yumuşak çürük oluşur, nemli havada hızla yayılır. Malçlama (meyveyi topraktan kesme), damla sulama, havalandırma ve sık meyve toplama en etkili önlemlerdir.
Çilek yapraklarının kenarı neden kırmızılaşıp kıvrılıyor?
Külleme yaprak kenarını yukarı kıvırıp mor-kırmızı renk verir ve alt yüzde beyaz kül bırakır. Havalandırma, sık dikimden kaçınma ve kükürt/külleme fungisiti ile kontrol edilir.
Çilek fideleri neden soluyor ve ölüyor?
Genellikle kök-taç çürüklüğü (Phytophthora) veya antraknoz; aşırı su, göllenme ve bulaşık fide ana nedenlerdir. Yüksek yastığa dikim, iyi drenaj, damla sulama ve sertifikalı temiz fide ile önlenir.
Bu rehberdeki bilgiler genel Türkiye pratiğidir; bölgeye, çeşide ve yıla göre değişebilir. Kesin kararlar için il/ilçe tarım müdürlüğünüze ve ziraat mühendisine danışın.