🍇 Çiftçi Kılavuzu
Üzüm Hastalıkları ve Tedavisi
Bağda (üzüm) hastalıkların başında mildiyö ve külleme gelir; ikisi de salkımı doğrudan vurup ürünü yok edebilir. Bağın havalanması, yaprak-salkım bölgesinin açık tutulması ve koruyucu programın zamanında başlaması belirleyicidir.
Mildiyö
Mantari- Belirti:
- Yaprak üstünde yağ lekesi görünümlü sarı lekeler, alt yüzde beyaz kül; taneler kahverengileşip buruşur (kurşuni tane).
- Ne zaman çıkar:
- Ilık-nemli, yağışlı ilkbahar-yaz; “10-10-10 kuralı” (10 °C, 10 mm yağış, 10 cm sürgün) risk eşiği.
- Salkım bölgesini havalandırın, yabancı otu temizleyin.
- Koruyucu programı çiçeklenme öncesi başlatın; yağış sonrası tekrarlayın.
- Ürün/sıra için danışın; grup rotasyonu yapın.
Külleme (Külleme/Oidium)
Mantari- Belirti:
- Yaprak, sürgün ve tanede gri-beyaz külümsü tabaka, küf kokusu; taneler çatlar, olgunlaşamaz.
- Ne zaman çıkar:
- Ilık (20-27 °C), gölgeli-havasız bağ; yağış şart değil, nem yeterli.
- Yaprak duvarını açıp ışık-hava alın; obur sürgünleri alın.
- Kükürt bazlı koruma çiçek öncesi-sonrası; sıcakta doz-zaman dikkatli.
- Külleme fungisiti ile rotasyon.
Kurşuni küf / Salkım çürüklüğü (Botrytis)
Mantari- Belirti:
- Olgun salkımda gri tüylü küf ve tanelerde yumuşak çürüme; sıkışık salkımda hızla yayılır.
- Ne zaman çıkar:
- Hasada yakın nemli-yağışlı dönem; sıkı salkım ve tane çatlağı tetikler.
- Salkım bölgesini seyreltip havalandırın, çatlamayı önlemek için düzenli sulayın.
- Zararlı (salkım güvesi) yaralarını azaltın — çürük kapısıdır.
- Gerekirse Botrytis fungisiti; hasat aralığına uyun.
Ölü kol (Phomopsis)
Mantari- Belirti:
- Sürgün dibinde siyah benekler ve çatlaklar, yaprakta delikli sarı lekeler; zayıf sürgün, kışın kav gibi kuruma.
- Ne zaman çıkar:
- Yağışlı-serin ilkbahar; budama artığı ve çıplak çubukta kışlar.
- Kış budamasında hastalıklı çubukları alıp imha edin.
- Sürgün patlangıcında koruyucu uygulama.
- Bağ hijyeni ve havalanma.
Salkım güvesi
Zararlı- Belirti:
- Çiçek ve tanelerde ipeksi ağ, larva girişi ve içe yeme; giriş yaraları kurşuni küfü davet eder.
- Ne zaman çıkar:
- Ilık sezon boyunca 2-3 döl; sıcakta hızlanır.
- Feromon tuzakla uçuş izleyip zamanlama yapın.
- Eşik aşımında ruhsatlı insektisit, döl dönemine göre.
- Bağ temizliği ile kışlağı azaltın.
Hastalık çıkmadan: koruyucu paket
- Bağı havalandıracak terbiye + yaprak alma ile salkım bölgesini açık tutun.
- Koruyucu mildiyö/külleme programını beklemeden, çiçeklenme öncesi başlatın.
- Yabancı otları temizleyip nem ve konukçuyu azaltın.
- Kış budamasında hastalıklı çubuk-artığı imha edin.
- Salkım güvesini feromon tuzakla izleyip çürük kapısını kapatın.
⚠️ Bitki koruma ürünü kullanmadan önce etiket talimatını okuyun; ilaç seçimi ve doz için il/ilçe tarım müdürlüğü veya reçete yetkili ziraat mühendisine danışın. Bu sayfa genel tanı-yönlendirme rehberidir, reçete değildir. Fotoğrafla hızlı ön tanı için bitki teşhis aracını deneyin.
Üzüm hakkında sık sorulanlar
Bağda mildiyö ile külleme nasıl ayırt edilir?
Mildiyöde yaprak üstünde yağ lekesi + alt yüzde beyaz kül olur ve yağışla gelir; küllemede yaprak/tane üstünde kül gibi gri-beyaz tabaka ve küf kokusu vardır, yağış gerekmez sadece nem yeter. Tedavi grupları farklıdır, doğru tanı önemlidir.
Üzüm taneleri neden çürüyor?
Hasada yakın nemli dönemde kurşuni küf (Botrytis) salkımı çürütür; sıkışık salkım, tane çatlağı ve salkım güvesi yaraları çürüğü hızlandırır. Salkım seyreltme, havalandırma ve zararlı kontrolü en etkili önlemdir.
Bağda ilaçlamaya ne zaman başlanmalı?
Mildiyö/külleme koruması hastalık görülmeden, çiçeklenme öncesi dönemde başlar ve yağış/nem durumuna göre tekrarlanır. Zamanlama, ürün seçimi ve son uygulama-hasat aralığı için etiket ve ziraat mühendisi yönlendirmesi şarttır.
Bu rehberdeki bilgiler genel Türkiye pratiğidir; bölgeye, çeşide ve yıla göre değişebilir. Kesin kararlar için il/ilçe tarım müdürlüğünüze ve ziraat mühendisine danışın.