🫒 Çiftçi Kılavuzu
Zeytin Hastalıkları ve Tedavisi
Zeytin hastalık ve zararlılarının başında halkalı leke (zeytin gözü) ile zeytin sineği gelir; ilki yaprağı döküp ağacı zayıflatır, ikincisi meyveyi delip yağ kalitesini bozar. Budama ile havalanma, bahçe hijyeni ve sinek için tuzak-izleme mücadelenin temelidir.
Halkalı leke (Zeytin gözü / Tavuskuşu lekesi)
Mantari- Belirti:
- Yaprak üstünde tavuskuşu gözü gibi iç içe halkalı yeşil-kahve lekeler; şiddetli yaprak dökümü, dalların çıplaklaşması.
- Ne zaman çıkar:
- Serin-nemli sonbahar-ilkbahar ve uzun yaprak ıslaklığı; sık-havasız taçta artar.
- Taç açma budamasıyla havalandırın, ışık alın.
- Sonbahar ve/veya ilkbaharda bakırlı koruyucu; zamanlama için danışın.
- Dökülen yaprakları temizleyin.
Zeytin sineği
Zararlı- Belirti:
- Meyvede iğne başı giriş deliği ve içte larva galerisi; erken dökülme, yağda asitlik artışı ve kalite düşüşü.
- Ne zaman çıkar:
- Yaz sonu-sonbahar meyve dolgunlaşırken; ılık-nemli sahilde birçok döl.
- Sarı yapışkan/protein tuzakla popülasyon izleyin.
- Erken hasat ve dökük meyve temizliğiyle üreme odağını azaltın.
- Eşik aşımında ruhsatlı uygulama (yem-kısmi dal veya kaplama); danışarak.
Zeytin güvesi
Zararlı- Belirti:
- Çiçek dölünde tomurcukları, meyve dölünde çekirdek çevresini, yaprak dölünde yaprakları yiyen larva; meyve dökümü.
- Ne zaman çıkar:
- Yılda 3 döl (yaprak-çiçek-meyve); ılık iklimde sürekli.
- Feromon tuzakla döl uçuşunu izleyin.
- Çiçek/meyve dölünde eşik aşımında ruhsatlı insektisit.
- Doğal düşmanları koruyacak seçici uygulama.
Dal kanseri (Zeytin uru)
Bakteriyel- Belirti:
- Dal ve sürgünlerde pürüzlü, urlu-şişkin çıkıntılar; şiddetlenince dal geriler, verim düşer.
- Ne zaman çıkar:
- Budama-dolu-don yaraları ve nemli havada bulaşır.
- Budamayı kuru havada yapın, aletleri dezenfekte edin.
- Urlu dalları kesip imha edin; hasat yaralarını azaltın.
- Budama sonrası bakırlı uygulama kısmi korur.
Verticillium solgunluğu
Mantari- Belirti:
- Bir-iki dalda ani solma, yaprakların kuruyup dalda asılı kalması; kesitte damar kararması.
- Ne zaman çıkar:
- Topraktan bulaşır; önceki pamuk/sebze alanı ve fazla suda risk yüksek.
- Temiz fidan, bulaşık (pamuk/domates) alanına dikimden kaçınma.
- Aşırı sulama ve azottan kaçının; solmuş dalı kesip uzaklaştırın.
- Topraktan bulaşmada kimyasal etkisiz — önleme esas.
Hastalık çıkmadan: koruyucu paket
- Taç açma budamasıyla havalandırın; halkalı lekenin panzehiri kuru-aydınlık taçtır.
- Zeytin sineğini yaz sonundan itibaren tuzakla izleyip erken hasada hazırlanın.
- Dökük meyve ve yaprakları temizleyip hastalık/zararlı deposunu boşaltın.
- Budamayı kuru havada, dezenfekte aletle yapın — dal kanseri ve solgunluk kapısını kapatır.
- Bulaşık (pamuk/sebze) tarlasına yeni zeytin dikmekten kaçının.
⚠️ Bitki koruma ürünü kullanmadan önce etiket talimatını okuyun; ilaç seçimi ve doz için il/ilçe tarım müdürlüğü veya reçete yetkili ziraat mühendisine danışın. Bu sayfa genel tanı-yönlendirme rehberidir, reçete değildir. Fotoğrafla hızlı ön tanı için bitki teşhis aracını deneyin.
Zeytin hakkında sık sorulanlar
Zeytin yaprakları neden dökülüyor?
En sık neden halkalı lekedir (zeytin gözü): yaprakta tavuskuşu gözü gibi halkalı lekeler oluşur ve nemli mevsimde yoğun yaprak dökümü olur. Taç açma budaması ve uygun dönemde bakırlı koruma ile kontrol edilir.
Zeytin sineği zararı nasıl azaltılır?
Yaz sonundan itibaren sarı yapışkan/protein tuzakla popülasyon izlenir; erken hasat, dökük meyve temizliği ve eşik aşımında ruhsatlı uygulama zararı düşürür. Sinek meyveyi delince yağ asitliği artar, bu yüzden zamanlama kritiktir.
Zeytin dallarındaki urlar (şişlikler) nedir?
Bakteriyel dal kanseri (zeytin uru); budama, dolu ve don yaralarından nemli havada bulaşır. Urlu dalları kesip imha etmek, budamayı kuru havada dezenfekte aletle yapmak ve yaraları azaltmak yayılmayı sınırlar.
Bu rehberdeki bilgiler genel Türkiye pratiğidir; bölgeye, çeşide ve yıla göre değişebilir. Kesin kararlar için il/ilçe tarım müdürlüğünüze ve ziraat mühendisine danışın.