🐄 Çiftçi Kılavuzu
Süt Sığırı Bakımı ve Beslenmesi
Süt sığırı bakımı ve beslenmesinde iki altın kural vardır: rasyon asla aniden değiştirilmez ve inek asla susuz bırakılmaz. Süt, büyük oranda sudan ve yemden yapılır — konforsuz, susuz veya dengesiz beslenen inek önce verimden, sonra döl tutmadan kaybettirir.
Barınak sıcaklığı
5-21 °C konfor; 27 °C üstü ısı stresi
Barınak nemi
%60-80 (kuru altlık şart)
Su ihtiyacı
80-150 L/gün (sağmal inek)
Süt Sığırı besleme ve bakım kuralları
- 1Rasyonun temelini kaliteli kaba yem oluşturur: mısır silajı + yonca/kuru ot. Sağmal inek canlı ağırlığının %3-3,5'i kadar kuru madde tüketmelidir (600 kg inek için 18-21 kg kuru madde).
- 2Kesif yem (süt yemi) verime göre ayarlanır: kabaca her 2-2,5 litre süt için 1 kg süt yemi. Pik dönemde artırılır, laktasyon sonunda azaltılır — sabit tempoda yem vermek ya verim kaybettirir ya yem israf eder.
- 3Temiz ve ılık su serbest (ad libitum) olmalı: süt %87 sudur; sulukları her gün kontrol edin, kışın buzlanmayı önleyin.
- 4Kuru dönem (doğumdan önceki ~60 gün) sağımın değil beslemenin dönemidir: inek dinlenir, meme dokusu yenilenir. Kuru dönem yemlemesi sonraki laktasyonun verimini belirler.
- 5Sağım hijyeni mastitisin tek sigortasıdır: sağım öncesi ön daldırma, temiz kurulama, sağım sonrası daldırma; sağım makinesinin vakum ayarı yılda en az bir kez kontrol edilmeli.
- 6Ayak bakımı ve tırnak kesimi yılda 1-2 kez yapılmalı; topal inek yem yemez, yem yemeyen inek süt vermez.
- 7Yeni doğan buzağıya ilk 2 saat içinde 2-4 litre ağız sütü (kolostrum) içirilmesi hayatidir — buzağı ölümlerinin çoğu kolostrum gecikmesindendir.
Sık yapılan hatalar
- Rasyonu bir günde değiştirmek: işkembe mikroflorası 2-3 haftada adapte olur; ani kesif yem artışı asidoza, şişmeye ve ayak hastalıklarına yol açar.
- Havalandırmasız, karanlık, rutubetli kapalı ahır: modern yaklaşım yarı açık, bol havalı serbest duraklı ahırdır. İnek soğuktan değil, cereyandan ve rutubetten hastalanır.
- Kızgınlık takibini ihmal etmek: tohumlama gecikirse buzağılama aralığı 12-13 aydan 15-16 aya çıkar — bu, yılda 2-3 aylık süt ve bir buzağı kaybı demektir.
- Isı stresini hafife almak: 27 °C üstünde yem tüketimi ve süt düşer, döl tutma bozulur. Fan ve duşlama sistemleri yaz aylarında kendini birkaç haftada amorti eder.
- Somatik hücre ve mastitisi görmezden gelmek: gizli mastitis sürünün ortalama %20-30'unda bulunur ve sessizce litrelerce süt çalar; ayda bir CMT testi yapın.
Süt Sığırı hakkında sık sorulanlar
Süt ineği günde kaç kez sağılır?
Standart uygulama 12 saat arayla günde 2 sağımdır. Yüksek verimli sürülerde (30 L/gün üstü) 3 sağım verimi %10-15 artırır ama işçilik maliyetini de artırır — küçük işletmede 2 sağım idealdir.
İneğe ne yedirilmez?
Küflü silaj/ot (mikotoksin — süt kalitesi ve düşük yapma riski), donmuş yem, patates filizi, ıslak ekmek yığını ve ani miktarda arpa-buğday kırması. Yemlik her gün eski yemden temizlenmelidir.
Buzağı ne zaman sütten kesilir?
Buzağı günde 1 kg buzağı başlangıç yemini üst üste 3 gün yediğinde (genelde 8-10. hafta) sütten kesilebilir. Erken kesim yemden tasarruf ettirir ama başlangıç yemi tüketimi ölçüt alınmadan yapılmamalıdır.
Bu rehberdeki bilgiler genel Türkiye pratiğidir; bölgeye, çeşide ve yıla göre değişebilir. Kesin kararlar için il/ilçe tarım müdürlüğünüze ve ziraat mühendisine danışın.